Anatomi - Fundoplikasyon, laparoskopik Toupet yöntemi

Mide – biçimsel olarak bakıldığında – yemek borusu ile bağırsak arasında yer alan, besinleri depolamak ve karıştırmakla görevli olan sindirim kanalının bir genişlemesidir (kesecik). Bu kaslı içi boş organ, besinin bazı bileşenlerini ön sindirime uğratan asidik mide özü (mukus ve HCl) ve enzimler üretir; ardından besin bulamacını (chymus) porsiyonlar hâlinde ince bağırsağa iletir.
Mide genellikle sol ve orta üst karın bölgesinde, doğrudan diyaframın altında yer alır. Midenin konumu, boyutu ve şekli kişiden kişiye ve yaşa, doluluk durumuna ve vücut pozisyonuna göre büyük farklılık gösterir. Mide orta düzeyde dolu iken ortalama 25-30 cm uzunluğundadır ve 1,5 litre, aşırı durumlarda ise 2,5 litreye kadar depolama kapasitesine sahiptir.
Mide, karın boşluğu içinde diğerlerinin yanı sıra karaciğere ve dalağa uzanan bağlar aracılığıyla sabitlenir ve stabilize edilir. Konveks tarafıyla büyük mide eğriliğini (büyük kurvatür/Curvatura major), konkav tarafıyla ise küçük mide eğriliğini (küçük kurvatür/Curvatura minor) oluşturur. Ön duvarı Paries anterior, arka duvarı ise Paries posterior olarak adlandırılır.
Mide intraperitoneal olarak yer alır ve bu nedenle bir seroza örtüsü ile kaplıdır; yalnızca dorsal kardia serozadan yoksundur. Embriyonik mezogastriumlar, midenin dönmesiyle eski sagittal konumlarından frontal bir konuma geçer: Omentum minus küçük kurvatürden karaciğer hilusuna (porta hepatis) uzanırken, Omentum majus büyük kurvatürden transvers kolona, dalağa ve diyaframa doğru yayılır.
Mide çeşitli bölümlere ayrılabilir:

• Mide girişi / Cardia / Ostium cardiacum:
  Üst mide ağzı, yemek borusunun mideye açıldığı 1-2 cm'lik bir bölgedir. Burada, yemek borusu mukozasından mide mukozasına keskin geçiş bulunur; bu geçiş endoskopla genellikle iyi bir şekilde görülebilir.
• Mide tabanı / Fundus gastricus:
  Mide girişinin üzerinde fundus yukarıya doğru kubbeleşir; buna „mide kubbesi" veya Fornix gastricus da denir. Fundus genellikle yemek yerken istemsiz olarak yutulan hava ile doludur. Ayakta duran bir kişide fundus midenin en yüksek noktasını oluşturur, böylece röntgen görüntüsünde biriken hava „mide balonu" olarak görülebilir. Mide girişinin karşısında fundus keskin bir kıvrım (Incisura cardialis) ile sınırlanır.
• Mide gövdesi / Corpus gastricum:
  Midenin ana bölümünü mide gövdesi oluşturur. Burada, mide girişinden pilora kadar uzanan ve „mide yolu" olarak da adlandırılan derin uzunlamasına mukoza kıvrımları (Plicae gastricae) bulunur.
• Kapıcı / Pars pylorica:
  Bu bölüm genişlemiş antrum pyloricum ile başlar, ardından pilor kanalı (Canalis pyloricus) gelir ve asıl mide kapıcısı (Pylorus) ile sona erer. Burada, güçlü halka şeklindeki bir kas tabakasından oluşan ve alt mide ağzını (Ostium pyloricum) kapatan mide kapıcı kası (M. sphincter pylori) yer alır. Pylorus mide çıkışını kapatır ve dönem dönem bir miktar besin bulamacının (Chymus) sonraki duodenuma geçmesine izin verir.

Mide Duvarı
Mide duvarı mikroskop altında içten dışa doğru karakteristik bir katman yapısı gösterir:

• Mide duvarı içten mukoza ile kaplıdır (Tunica mucosa). Mide mukozası üç alt katmana ayrılır: Lamina epithelialis mucosae, mide mukozasını mekanik, termal ve enzimatik hasarlardan koruyan yapışkan, nötr bir mukus üretir. Bunun altında kayma katmanı olarak, içinde mide bezlerinin (Glandulae gastricae) yer aldığı Lamina propria mucosae bulunur. Son olarak, mukozanın kabartısını değiştirebilen ince bir Lamina muscularis mucosae yer alır.
• Mide mukozasını, bağ dokusundan oluşan ve içinde yoğun bir kan ve lenf damarı ağı ile mide sekresyonunu düzenleyen bir sinir lifi pleksusunun, Plexus submucosus'un (Meissner pleksusu) seyrettiği gevşek bir kayma katmanı (Tela submucosa) izler. Bu pleksus, merkezi sinir sisteminden (MSS) bağımsız çalışır, ancak otonom sinir sistemi aracılığıyla ondan etkilenebilir.
• Ardından, her biri farklı yönlerde seyreden liflere sahip üç alt katmana ayrılan güçlü bir Tunica muscularis gelir: küçük eğik seyreden kas liflerinden oluşan iç bir katman (Fibrae obliquae), ardından bir halka kas katmanı (Stratum circulare) ve en dışta bir uzunlamasına kas katmanı (Stratum longitudinale). Bu kas yapısı, kimusun mide öz suyu ile sürekli karışmasından sorumlu olan mide peristaltizmini sağlar. Halka ve uzunlamasına kas katmanları arasında, kas yapısının işlevini düzenleyen bir sinir lifi pleksusu, Plexus myentericus (Auerbach pleksusu) seyreder. Plexus submucosus gibi, bu pleksus da büyük ölçüde otonom çalışır, ancak otonom sinir sisteminden etkilenir.
• Bunu yeniden bağ dokusundan oluşan bir kayma katmanı (Tela subserosa) izler.
• En dışta ise karın zarı olarak periton (Tunica serosa) yer alır.

Mide bezleri
Mide bezleri (Glandulae gastricae) Lamina propria mucosae içinde yer alır ve midenin fundus ile korpusunda bulunur. Mukoza yüzeyinin 1mm2'sinde 100'e kadar bez bulunur. Bez tübünün duvarında çeşitli hücreler yer alır:

• Mukus hücreleri: Epitel hücreleriyle aynı nötr mukusu üretirler.
• Yardımcı hücreler (boyun hücreleri): Bu hücreler bezde oldukça yüzeyel yerleşir ve alkali mukus salgılar; yani içerdikleri bikarbonat iyonları (OH- iyonları) nedeniyle pH değeri yüksektir. Bu özellik, midenin pH değerini kontrol etmek ve gerektiğinde düzenlemek için önemlidir. Mukus mide mukozasını kaplar ve böylece agresif hidroklorik asit (HCl) ile kendi kendini sindiren proteinler olan enzimler tarafından oto-sindirime karşı korur. Bu hücre tipi midenin kardiya ve fundusunda daha yoğun olarak bulunur.
• Ana hücreler (esas hücreler): Bu hücreler, inaktif öncül enzim olan pepsinojeni üretir; salgılandıktan sonra hidroklorik asit (HCl) tarafından aktif enzim pepsine dönüştürülür ve besinsel proteinlerin ön sindiriminden sorumludur. Enzim ancak bezin yüzeyinde hidroklorik asit ile temas ettiğinden, bezlerin enzim tarafından kendi kendini sindirmesi (otodigesyon) önlenir. Bu hücre tipi başlıca midenin korpusunda bulunur.
• Parietal hücreler (örtü hücreleri): Daha çok mide korpusunda bulunan bu hücreler, hidroklorik asidin (HCl) oluşumu için gerekli olan hidrojen iyonlarını (H+ iyonları) bol miktarda üretir. Hidroklorik asit, 0,9-1,5 gibi çok düşük bir pH değerine sahiptir. Ayrıca parietal hücreler, intrinsik faktör adı verilen maddeyi üretir. Bu madde, bağırsakta besinlerden gelen B12 vitamini ile bir kompleks oluşturur ve bu kompleks daha sonra ince bağırsak duvarını geçebilir. Bu vitamin, eritropoezde özel bir öneme sahiptir (midenin çıkarılması anemiye yol açabilir).
• G hücreleri: Tercihen midenin antrumunda bulunan bu hücreler, parietal hücrelerdeki HCl üretimini artırmak için gastrin üretir.

Mide, alınan besinler için bir rezervuar görevi görür. Besinleri saatlerce depolayabilir ve böylece günlük besin ihtiyacımızı birkaç büyük öğünle karşılayabilmemizi sağlar. Peristaltizm yoluyla besin bulamacı (kimus) mide sıvısıyla karıştırılır, besinler kimyasal olarak parçalanır, kısmen sindirilir ve ardından porsiyonlar hâlinde on iki parmak bağırsağına (duodenum) iletilir.